Cortisol Dagprofiel

Cortisol Dagprofiel 2017-10-11T11:49:27+00:00

Bij deze test wordt het hormoon cortisol op bepaalde tijden op een dag gemeten in speeksel. Zo wordt een dagprofiel van de cortisolproductie door de bijnierschors vastgesteld. Cortisol heeft uitgebreide effecten op verschillende organen in het lichaam: het werkt ontstekingsremmend, het houdt de bloedglucosespiegel, de bloeddruk en de spierkracht op peil en helpt de zout- en vochtbalans in evenwicht te houden. Wanneer het lichaam onderhevig is aan stress, is de cortisol¬productie verhoogd. Veranderingen in de gangbare cortisolspiegels geven hiermee de reactie van het lichaam op stress aan. Als er sprake is van chronische lichamelijke en/of geestelijke stress dan kan de bijnier uitgeput raken, waardoor deze niet meer in staat is om de verhoogde cortisolspiegels te handhaven. Symptomen die aanleiding geven tot het inzetten van deze test zijn vooral vermoeidheid, uitputting en eventueel ook klachten als hypoglycemie, bloeddrukproblemen, spierslapte, lage lichaamstemperatuur en een verstoorde vochtbalans.

Als onderzoeksmateriaal wordt speeksel gebruikt. Speeksel wordt voornamelijk gevormd door drie paren grote speekselklieren: de glandula parotis, de gl. sublingualis en de gl. submandibularis. Het weefsel van speekselklieren bestaat uit een systeem van uitvoergangen, omringd door een netwerk van haarvaten dat bijeengehouden wordt door bindweefsel. In de uiteinden van de gangen wordt primair speeksel geproduceerd, waarin het bloed vanuit de haarvaten is gefilterd door de membranen van de acinuscellen. De lipofiele bijnierschorshormonen kunnen het membraan van de acinuscellen passeren en overgaan in het speeksel.

In gebonden vorm zijn hormonen inactief. Voor de vaststelling van specifieke hormonale activiteiten is het daarom belangrijk om de concentratie vrije hormonen te bepalen. Ongeveer 95 tot 99% van de bijnierschorshormonen in bloed is aan eiwitten gebonden (bijvoorbeeld CBG (corticostero√Įd-bindend globuline), SHBG (geslachtshormoon-bindend globuline) en albumine). In speeksel daarentegen is dit slechts 1-5%.

Speeksel is ook geschikt als onderzoeksmateriaal om de concentraties van hormonen te bepalen, die onderworpen zijn aan circadiane veranderingen, waaronder cortisol. Omdat de cortisolwaarden na het ontwaken hun maximum bereiken, moet op dat moment de eerste monsterafname plaatsvinden. Om het dagelijks verloop, ofwel het dagprofiel, van de cortisolspiegel weer te geven worden ook monsters geanalyseerd die 4, 6, 9 en 12 uur na het opstaan zijn genomen.